Yazarlar

Avrupa, Türkiye’nin Libya’daki etkisini kırabilecek mi?

2 hafta önce

Dalia Ziada

Türkiye’nin politik ve askeri etkisi Libya üzerinde günbegün azalırken ilgili AB ülkeleri de Libya’nın geleceğinde asıl oyuncular olduklarını göstermek için büyük adımlar atıyor.

 

Dalia Ziada

 

Mart ayında Libya parlamentosunun onayladığı Libya Geçici Ulusal Birlik Hükümetini bu hafta yoğun bir gündem bekliyor. Libya Başkan ve Başbakanı, Avrupa’nın Libya ile ilişkileri yeniden canlandırma misyonu çerçevesinde Libya’nın gönlünü almak üzere Yunanistan, İtalya, Almanya ve Fransa’dan gelecek üst düzey hükümet yetkililerin ziyaretini bekliyor.

 

6 Nisan Salı günü Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis ve Dışişleri Bakanı, Trablus Ulusal Birlik Hükümeti yöneticileriyle görüşecek. Bu ziyarette 2014’ten beri kapalı olan Yunanistan’ın Libya Büyükelçiliği’nin tekrar açılacağı duyurusunun yapılması planlanmış durumda. Libya iç savaşı tehlikeli boyutlara geldiğinde Yunanistan, Libya’dan diplomatik heyetini çekmek zorunda kalmıştı. Ama Yunanistan, Libya’nın diplomatik heyetini 2019’a kadar ülkesinde tuttu. Ancak Libya’nın Türkiye ile deniz sınırlarını belirleme anlaşması imzalamasını, Yunanistan bunu kendisine yönelmiş direk bir tehdit ve Akdeniz’deki sınırlarına saldırı olarak algıladı. Bunun akabinde de Yunanistan, ülkesinde bulunan Libya diplomatlarının ve Libya Büyükelçisi’ni ülkesinde istenmeyen adam ilan ederek kovdu. O zaman Libya’nın Yunanistan Büyükelçisi Muhammed El Menfi daha sonra şu anki Libya Ulusal Birlik Hükümeti’nin başkanı olarak seçildi.

 

Türkiye’nin, Libya Vifak Hükümeti ile imzaladığı deniz sınırlarını belirleme anlaşması kanunsuz olsa da Türkiye’ye Doğu Akdeniz’de, bitmek bilmeyen deniz sınırlarının belirlenmesi kavgasında tartışmasız bir güç verdi.  Mısır da 2020 Ağustos ayında Türkiye-Libya anlaşmasını boşa çıkarmak ve Türkiye’yi nizalı bölgede gaz aramaktan vazgeçmeye zorlamak için Yunanistan ile münhasır ekonomik bölge anlaşması imzaladı. Seçilmesinden bir hafta sonra Ocak ayında Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Ed-Debibe basın açıklamasında, hükümetinin, Vifak Hükümetinin 2019’da Türkiye ile imzaladığı deniz ve askeri anlaşmalara saygı göstereceğini açıkladı. Yunanistan ve Avrupa’nın Trablus’a yaklaşması Ed-Debibe’nin bu konudaki görüşünü değiştirecek mi şu an itibariyle bilinmiyor.

 

Aynı gün 6 Nisan Salı günü, yeni İtalya Başbakanı Mario Draghi, Trablus Ulusal Birlik Hükümetini ziyaret edecek. Bu Draghi’nin Başbakan olarak Libya’ya ilk resmi ziyareti olması aslında garipsenecek bir durum değil. Zira İtalya’nın, Libya’da stratejik ve ekonomik bir çok menfaati bulunmakta. Draghi’nin Libya ziyaretinde Ulusal Birlik Hükümeti liderleriyle görüşmesinde uçak seferlerinin başlaması ve iki ülke arasında enerji transferinin yönetimi konusunda pazarlık yapılmasının gündeme geleceği umuluyor.  Batı ve Güney Trablus’taki büyük gaz yataklarında İtalyanın çok büyük yatırımları var.

 

İtalya da Yunanistan gibi Vifak Hükümeti’nin Türkiye ile 2019’da imzaladığı deniz ve askeri alandaki anlaşmayı, Kuzey Afrika ve Akdeniz’deki menfaatleri için bir tehdit olarak gördü. Buna rağmen Roma, Türkiye’nin uzun süredir Libya’ya askeri müdahalesinde Ankara ile karşı karşıya gelmemeyi seçti. Türkiye’nin Libya’ya müdahalesinin çok öncesinde İtalya’nın gerek Trablus üzerinde gerekse doğudaki Libya Ulusal Ordusu üzerinde gözle gözükür askeri etkisi vardı. Şöyle ki, 2015’de Vifak Hükümetini yönetime taşıyan Suhayrat anlaşmasına giden yolu hazırlayan Birleşmiş Milletler Libya'yı Destekleme Misyonu'nun Askeri Danışmanı bir İtalyandı. Mart ayı başlarında İtalya’nın Ankara Büyükelçisi’nin internet üzerinden  yaptığı basın açıklamasına göre de İtalya, geçtiğimiz yıl boyunca Türkiye ile Libya’daki ortak politik ve stratejik hedeflerini gerçekleştirmek için yoğun gayret gösterdi.

 

Ulusal Birlik Hükümeti’nin seçilmesi sonrasında Türkiye, Libya’daki askeri müdahalesini sona erdirmesi için başta AB olmak üzere uluslararası büyük baskılara maruz kalıyor. Mart sonu Türk İstihbaratı, Ulusal Birlik Hükümeti ile irtibata geçerek son zamanlarda Trablus’ta oluşturulan Libya ordusuna eğitim ve danışmanlık desteği vermek şartıyla tüm paralı askerlerini geri çekmeyi onayladığını bildirdi. 2019’da Vifak Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan anlaşma gereğince 2019 Aralık ayında Türkiye, Vifak Hükümeti milislerinden oluşan küçük bir ordu kurdu. Kasım ayında Hulusi Akar’ın açıklamalarına göre Türk Ordusu, Trablus ve Ankara’da bulunan Türkiye’ye bağlı eğitim merkezlerinde 3 bin Libyalı öğrenciyi eğitti.

 

Muhakkak ki Avrupa’nın, Libya’yı yeniden müttefik olarak kazanması ve Libya’daki nüfuzunu geri getirme çabası, sadece Libya’nın Avrupa için enerji kaynağı olması yada AB’ye giden kaçak göçmenlerin önünün alınması meselesinden dolayı değil aynı zamanda Libya’nın Avrupa’ya yönelmesi sonucunda Türkiye’nin, Akdeniz’de daha fazla elinin kolunun bağlanmış olacağındandır. Bu da Yunanistan, Kıbrıs, İtalya ve Fransa için son derece önemlidir. Libya’nın, Türkiye’den koparılarak AB müttefiki olmasının Libya’nın lehine olacağını iddia etmek de zor. Tam tersine aleyhine olacaktır. Ulusal Birlik Hükümeti yöneticileri, kendilerinden önceki Vifak Hükümeti’nin hatalarından ders çıkarmalı ve Akdeniz’de çatışan tarfalardan birisini tutmamalıdır. Ulusal Birlik Hükümeti, yıl sonunda genel seçimlerin yapılması ve Libya’nın bütünlüğünün sağlanması gibi kendisi için daha önemli olan görevlerini ihmal etmemesi için AB ve Türkiye ile ilişkilerini dengeli götürmek durumundadır.



İlgili konular

biden

Biden'ın kritik Ermeni kararı, Ankara tedirgin

12 saat önce

ABD Başkanı Joe Biden'ın, uzmanlar tarafından Osmanlı İmparatorluğu'nda 1.5 milyon Ermeni'nin ölümüyle sonuçlandığı belirtilen 1915 olaylarını bu hafta "soykırım" olarak tanımasından endişe duyuluyor....Devamını oku
Libya-Mısır

Libya-Mısır arasındaki uçak seferlerinde yeni dönem

1 gün önce

Libya-Mısır arasındaki uçak seferleri 6 yıl aradan sonra bugün yeniden başladı....Devamını oku