Dünya

Yaptırımlar Başladı, Türkiye Muaf!

3 yıl önce

Yaptırımlar Başladı, Türkiye Muaf!


ABD’nin Ortadoğu’da İran nüfuzunu kırmak için hazırlamış olduğu yaptırımlar bugün itibariyle yürürlüğe girdi. Yaptırımlar, geçici muafiyet verilen ülkeler dışında İran’dan petrol alan ya da bankacılık sistemini kullanan ülke ve kurumlara kapsamlı cezaları içeriyor. ABD’nin, ekonomisi büyük ölçüde petrole dayalı İran’a yönelik kapsamlı yaptırımları yürürlüğe giriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, 8 Mayıs’ta Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan nükleer anlaşmadan çekilme kararının ardından açıkladığı İran’a yönelik ambargoların ikinci aşaması, doğrudan Tahran’ın petrol ve enerji ticaretini hedef alıyor. Bugünden itibaren İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) ve ona bağlı İran Petrol Ticaret Şirketi (NICO) ile İran Ulusal Tanker Şirketi’nin (NITC) uluslararası faaliyetleri kısıtlanırken bu kuruluşlar veya bağlı şirketlerden petrol veya petrokimya ürünleri satın alınması da dâhil olmak üzere petrol ile ilgili işlemlerin engellenmesi amaçlanıyor. Yabancı finansal kuruluşların İran Merkez Bankası ve İran’la bağlantılı mali kuruluşlar ile işlemlerine yaptırım getirilirken İran’a sigorta sağlanması da yasaklanıyor. Türkiye muaf ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, yaptırımları bir kez daha savunarak, “İran’ı izole etmek için daha fazlası yapılmalı” dedi. Pompeo, İran’dan petrol ithalatını kayda değer şekilde düşürmekle birlikte sıfırlayamayan ve petrol ithalatı için geçici muafiyet tanınacak 8 ülkenin adını vermekten yine kaçındı. Türkiye’nin petrol ithalatçısı TÜPRAŞ’ın, ambargodan kademeli olarak muaf tutulması yönünde ABD ile anlaştığı belirtiliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez geçen cuma günü, “Türkiye’nin muafiyet gösterilecek ülkeler arasında olduğunu biliyoruz” açıklamasını yapmıştı. Hindistan, Güney Kore ve Japonya’nın da geçici süre ile yaptırımlardan muaf tutulduğu belirtiliyor. 1979’da ABD ile yaşanan rehine krizinden sonra İran’a baskı yöntemi olarak düşünülen yaptırımların rehine krizinin çözümüne katkı sağlayıp sağlamadığı tartışmalı bir konu. Dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, yaptırımlarla yeni rejimin kanadını kırmak ve rehine krizini bitirmek istiyordu. Kurtarılamayan rehineler Carter’ın halk desteğini gün geçtikçe eritmesine rağmen, güçlü yaptırımlar altındaki İran, rehineleri Carter’a vermeyi ısrarla reddetti. İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Humeyni, rehineleri 21 Ocak 1981’de, ‘yeni’ ABD Başkanı Ronald Reagan göreve geldikten ve Carter’ın görevi bittikten saatler sonra serbest bıraktı. ABD’nin şartları nelerdi? ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından İran’la yeni bir anlaşma yapılması gerektiğini vurgulayarak 12 maddelik şart ortaya atmıştı. Şartlar arasında İran’ın balistik füze üretimine son vermesi, uranyum zenginleştirmeyi durdurması, Hamas ve Hizbullah gibi gruplara desteğini çekmesi, Suriye’nin tamamından çekilmesi ve ABD ve müttefiki ülke vatandaşlarını serbest bırakması şartları yer alıyor. ABD’nin İran'a yaptıtımları 1979: İran’da şah rejiminin devrilmesinin ardından İranlı öğrenciler ABD Büyükelçiliği’ni bastı. 444 gün boyunca 60’tan fazla ABD vatandaşını esir alan öğrenciler ilk yaptırım dalgasının başlangıcına neden oldu. ABD ülkede İran ürünlerini yasakladı, yurtdışındaki 12 milyar dolarlık İran malvarlığı donduruldu. 1984: Dönemin ABD Dışişleri Bakanı, İran’ı resmen terör destekçisi devlet olarak tanımladı. Kapsamlı yaptırımlar açıklandı. 1996-1997: Dönemin ABD Başkanı Bill Clinton, İran ile ABD arasındaki tüm ihracat ve ithalatı yasakladı. 2010: ABD Kongresi, İran’ın nükleer faaliyetlerinin engellenmesi amacını taşıyan tek taraflı yaptırımları onayladı. 2017: Trump yönetimi göreve geldikten sonra mayıs ayında nükleer anlaşma nedeniyle İran’ın yaptırım muafiyetlerini onayladı; Haziran’da ise gönülsüz bir şekilde İran’ın nükleer anlaşmaya uyduğunu onadı. Trump, ilk kez ekim ayında nükleer anlaşmayı onaylamak yerini anlaşma hakkında çekinceleri olduğunu bildirerek konyu Kongre’ye gönderdi. 2018: Trump, şubat ayında İran’ın yaptırım muafiyetini onaylasa da Kongre anlaşmayı düzeltmediği müddetçe tekrar yaptırım muafiyeti onayı vermeyeceğini açıkladı. 8 Mayıs’ta ABD’yi anlaşmadan çeken Trump daha sonra iki aşamalı yaptırım planını gündeme getirdi.    


İlgili konular

katar

Katar Savunma Bakanı: ABD ve Türkiye ile stratejik ittifakımız başarılı

6 ay önce

Katar Savunma Bakanı Halid bin Muhammed el-Atiyye, ülkesinin Türkiye ve ABD ile stratejik ittifakının güçlü olduğunu ifade etti....Devamını oku
rutte

Başbakan Rutte: Türkiye bu ihtilafta (Rusya-Ukrayna) kilit rol oynuyor

6 ay önce

Hollanda Başbakanı Rutte, 'Türkiye bu ihtilafta (Rusya-Ukrayna müzakereleri) kilit rol oynuyor' diye konuştu....Devamını oku