Politika

Kuzey Irak’ta Türkiye-İran çatışması

2 hafta önce

Dalia Ziada

Gözüken o ki bu sene, Irak özellikle de Türkiye’ye ve İran’a sınır olan Kürdistan bölgesi, sınır ötesi Türk yayılmacılığının getireceği yangının ortasında kalacak. Türkiye için zemin hiç de kolay değil. Irak’ta siyasi ve askeri etkisi olan, Şam ve Kafkasya’da bir çok meselede bazan dost ve genellikle de düşman olduğu İran’la, Türkiye -dolaylı da olsa- eninde sonunda kaçınılmaz bir çatışmanın içinde bulacaktır kendisini.

Dalia Ziad

 

Bir kaç gün önce Genel Kurmay Başkanı Hulusi Akar, bizzat kendisini yönettiği Kuzey Irak Gara bölgesindeki Pençe Kartal 2 operasyonunun bittiğini açıkladı. Operasyon, Türkiye ve bazı AB üye ülkelerinin terör örgütü olarak tanıdığı PKK kamplarını hedef aldı. Akar’ın ifadesine göre, başarılı bir operasyonla, 50 civarında sığınak yok edilerek kamplardaki bir çok örgüt mensupları etkisiz hale getirilmiş olsa da operasyona geniş kesimden tepkiler gelmeye devam ediyor. Tepki verenler sadece çeşitli Kürt grupları değil aynı zamanda resmen PKK’yı terör örgütü olarak tanıyıp 2014’ten beri de destekleyen ABD. PKK elinde esir olarak bulunan 13 Türkiye vatandaşını kurtarma operasyonunun başarısız olmasına Türk halkı da tepki gösterdi. Türk güvenlik güçleri bu esirleri, alıkonuldukları mağarada kafalarından kurşunla öldürülmüş halde buldu. Bazıları bunun sorumlusu olarak TSK’yı suçladı.

 

Türkiye’nin, Irak’a müdahalesi, 2021 Türk Askeri Stratejisinin zirvesinde yer alan terörle mücadele gerekçesiyle yapılıyor. Bunu, geçtiğimiz Kasım ayında Milli Savunma Bütçesi’nin görüşüldüğü Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar sunumunda ifade etmişti. Akar, konuşmasında Türkiye’nin, PKK ile mücadele kapsamında Irak ve Suriye’ye askeri operasyonlarının devam edeceğini belirtmişti. Akar konuşmasında Türkiye’nin, Irak’ın egemenliğine saygı göstereceğini, topraklarına izinsiz girmeyeceğini ve Irak hükümeti ile olumlu ilişkiler geliştireceği işaretini vermişti. Gerçekten de Türk Ordusu, Bağdat ve Erbil yönetiminden izin aldıktan sonra Kuzey Irak’a girdi.

 

Ocak ayı sonunda, Pençe Kartal 2 operasyonunun başlamasından bir hafta sonra Genel Kurmay Başkanı Hulusi Akar, Irak’a bir ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret çerçevesinde Akar, Devlet Başkanı ve Bağdat Merkezi Hükümet ileri gelenleriyle buluştu. Aynı zamanda, Irak yönetimine bağlı ve anayasaya göre 2005 yılından beri özerk yönetim statüsü olan Kuzey Irak yerel yönetimindeki Kürdistan Demokratik Partisi liderleriyle de önemli görüşmeler yaptı. Hulusi Akar bu ziyareti gerçekleştirmeyi geçtiğimiz seneden beri planlıyordu. Irak-Türkiye sınır bölgesinde toplantı esnasında Irak Ordusundaki üst düzey bazı subayların yanlışlıkla öldürülmesi ziyareti geciktirmişti. Bunun üzerine Bağdat yönetimi, Türk yetkililerinden gelen görüşme tekliflerini reddetmişti. Bu durum, geçtiğimiz yıl sonu Irak Başbakanı’nın Ankara’ya yaptığı ziyaretle yaptığı çeşitli diplomatik görüşmeler sonucunda yanlış anlaşılmalar giderilinceye kadar devam etti.

 

Hulusi Akar, Ocak ayında Bağdat ve Erbil’e yaptığı ziyaret sonrasında yaptığı basın toplantısında Erbil ve Bağdat yönetimiyle PKK ile mücadelenin zaruretini görüştüğünü açıkladı. Bu konuda aynı görüşleri paylaştıkları için de mutlu olduğunu söyledi.

 

Belki de Türk Ordusu, batı cephesinde bir şey elde etme ümidi bitince özellikle de geçtiğimiz yaz Akdenizde, Türkiye’nin estirdiği tehlikeli sessizlik sonrası bölgede yayılmacılık politikasını sürdürebilmek için tekrar doğuya dönmüştür.

 

Türkiye’nin doğuya dönmesine etki eden olaylardan birisi de Libya konusundaki hayal kırıklığı olsa gerek. BM öncülüğünde Libya Siyasi Diyalog Formu’nun başarılı olması ve ülkeyi ilk defa siyasi çözüm yoluna koyması, Libya’daki Türk varlığını kanunsuz duruma düşürdü.

 

Türkiye belki de Azerbaycan’ın yanında yer alarak, Kafkasya’da etkisini hiç olmadık şekilde artıran, Rusya ve İran tarafından desteklenen Ermenistan’a karşı Karabağ’daki kısa sürede elde ettiği zaferin yanında Irak operasyonuyla, Rusya ve İran’a karşı Şam bölgesinde daha fazla elini güçlendirmek istiyordur.

 

Ancak İran ve arkasındaki Rusya, Türk Ordusuna, Karabağ’da olduğu gibi Irak bölgesine müdahale etmesine aynı kolaylıkla izin vermeyecektir. Çünkü Irak’taki özellikle de Kuzey Irak’taki Türk varlığı Rusya’nın Suriye’deki varlığını tehdit etmektedir. Aynı zamanda İran’ın da Irak’taki etkisini etkilemektedir.

 

Türkiye ve İran, Irak’taki ayrı Kürt gruplarını destekliyor. Türkiye, Erbil’de Kürdistan Demokratik Partisi’ni desteklerken İran, Süleymaniye’deki Kürdistan Yurtseverler Birliği Partisi’ni destekliyor. İki grubun da birbiriyle silahlı çatışmalarla dolu geçmişi bulunuyor. Buna ek olarak Irak’ın her yerinde yaygın olarak bulunan İran’ın sadık milisleri de İran etkisini sağlayan ayrı bir unsur. Bunlar arasındaki Asaib Ehlil Hak, Türkiye’nin, Pençe Kartal 2 Operasyonu bitirdiğini duyurmasının akabinde bir açıklama yayınlayarak Türkiye’nin bu operasyonunun, tüm uluslararası kanunlara ve semavi dinlere aykırı olduğunu açıkladı. Aynı açıklamada Türkiye güçlerinin Kuzey Irak’tan çekilmesi çağrısında bulundu. Bağdat Hükümeti’ne de, gelecekte Türkiye’nin Irak topraklarında operasyon yapmasına izin vermemesini talep etti. Aksi durumda Asaib Ehlil Hak milislerinin Türk işgaline karşı direneceğini açıkladı. Bu da İran’ın Türkiye’ye dolaylı olarak Irak’taki İran etkisini kırmaya yaklaşmaması mesajı olarak algılanabilir.

 

İran tehditlerine rağmen Türkiye’nin, Kuzey Irak operasyonlarının devam etmesi bekleniyor. Ama Türkiye de hiç bir zaman İran’la sıcak çatışmaya girmeye yanaşmayacaktır. Çünkü Türkiye, ekonomide özellikle de Türkiye için hayati önemi olan doğal gaz ithalatında İran’a bağlı. Bir de Irak’ta muhtemel bir İran-Türkiye çatışması, İran ekonomisini çökertecek olsa da Türk ekonomisine de fatura çok yüksek çıkacaktır. Böyle bir durumda Türkiye, kendi askerleri ve cephanesi ile savaşmak durumunda kalacakken İran ise Irak’ta zaten çok sayıda var olan milisleri aracılığıyla vekalet savaşı yapacaktır.

 

Büyük ihtimalle Türkiye, daha önce Suriye’de gerçekleştiği gibi Kuzey Irak’ta Türk askeri varlığının devamı için İran ile anlaşma yolu bulmaya çalışacaktır.



İlgili konular

akar

Bakan Akar: Mısır'ın Türk kıta sahanlığına saygı göstermesi çok önemli 

1 gün önce

Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Mısır'ın Doğu Akdeniz’de hidrokarbon arama ihalesini Türkiye’nin daha önce ilan ettiği sınırlara saygılı olarak yapmasını olumlu karşıladıklarını belirtti....Devamını oku
iran

İran'ın Ankara Büyükelçisi açıklamalarından dolayı Dışişleri'ne çağrıldı

1 hafta önce

İran'ın Ankara Büyükelçisi, Türkiye'yi Irak’ın egemenliğini ihlal etmekle suçlayan açıklamaları hasebiyle  Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı....Devamını oku