İnsan Hakları

Son 20 yılda 7 bin 71 kadın öldürüldü, 30 bin 446 kişi işkenceye uğradı

8 ay önce

kadın öldürüld

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, ‘AKP Hükümetinin 20 Yıllık Hak İhlalleri Enkaz Raporu’nu yayınladı.

Rapora göre, AKP’nin iktidarda olduğu son 20 yılda en az 7 bin 71 kadın, en az 28 bin 577 iş ve en az 125 nefret cinayeti işlendi.

 

30 bin 446 işkence ve kötü muamele olayı yaşanırken en az 836 gazeteci tutuklandı.

 

TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu Başkanvekili Sezgin Tanrıkulu, hazırladığı kapsamlı raporu ANKA Haber Ajansı’na değerlendirdi. Tanrıkulu, şunları söyledi:

 

“Adalet ve Kalkınma Partisi, 3 Kasım 2002 seçimlerinde iktidara geldi. Geldikleri zaman ‘İşkenceye sıfır tolerans’ demişlerdi, ‘Faili meçhuller olmayacak’ demişlerdi ve insan hakları ihlalleri konusunda da kararlı duracaklarını ifade etmişlerdi.

 

Ama günün sonunda, 20 yılın sonunda, AKP iktidarı döneminde her alanda insan hakları çok ağır bir biçimde ihlal edildi, ihlal edilmeye devam ediyor ve bu bir devlet pratiği haline dönüştü.

 

Bir derin devlet pratiğine dönüşmüş durumda. Niye diyeceksiniz; özellikle yaşam hakkı konusunda çok ağır ihlaller var.

 

Tespitlerimize göre; son 20 yılda, 48 bin 358 yaşam hakkı ihlali gerçekleşmiş. Bakın, bu yıllar içeresinde tam 7 bin 71 kadın cinayeti gerçekleşmiş, 6 bin 249 çocuk yaşamını yitirmiş değişik ihlallerle. 75 nefret suçu işlenmiş, 28 bin 577 iş cinayeti var.

 

20 yıl içerisinde, ‘İşkenceye sıfır tolerans’ demişlerdi ama ‘sonsuz tolerans’ noktasında geldik. Daha geçenler, Adana’da sokakta nasıl ağır şiddetin, işkencenin uygulandığını hep beraber gördük. Bu yıllar içerisinde tam 30 bin 446 işkence vakası tespit edilmiş.

 

Böyle ağır bir tablo ile karşı karşıyayız. Bu yıllar içerisinde 836 gazeteci tutuklanmış. Şimdi cezaevlerinde yaklaşık 60’a yakın tutuklu ve hükümlü gazeteci bulunmakta. Bütün bunların nedeni, AKP’nin insan hakları ihlallerini bir devlet politikasına dönüştürmüş olmasıdır. Bunun sonucu olarak bir cezasızlık politikası var. İnsan hakları ihlallerini gerçekleştirenlere hoşgörü ile yaklaşıyorlar, yargı da bunları korumaya devam ediyor ama biz mücadele etmeye devam edeceğiz.”

 

Sezgin Tanrıkulu, raporunda, AKP’nin iktidara geldiği 2002’den 2022 yılına uzanan süreç içerisinde yaşanan hak ihlallerini sıraladı.

 

Tanrıkulu’nun raporunda 2013 yılı ve sonrası önemli bir yer tutuyor.

 

Raporda hak ihlalleri, “Yargısız İnfaz, Dur İhtarı, Rastgele Ateş Açma Olayları, Faili Meçhul Cinayetler, Kara Mayınları, Kuşkulu Asker Ölümleri, Göç Yolunda Ölümler-Mülteciler, Gözaltında Ölüm, Nefret Suçları, Polis-Asker Araçlarının Neden Olduğu Olaylar, Kadın Cinayetleri, Cezaevlerinde Yaşam Hakkı İhlalleri, İş Cinayetleri” kategorilerinde ele alındı.

 

Rapora göre; 2002’de en az 473, 2003’te en az bin 97, 2004’te en az bin 145, 2005’te en az bin 558, 2006’da en az 2 bin 428, 2007’de en az 2 bin 218, 2008’de en az bin 835, 2009’da en az bin 827, 2010’da en az 2 bin 5, 2011’de en az 2 bin 358, 2012 en az bin 426, 2013’te en az bin 819, 2014’te en az 2 bin 634, 2015’te en az 2 bin 741, 2016’da en az 3 bin 31, 2017’de en az 2 bin 603, 2018’de en az 2 bin 374, 2019’da en az 2 bin 304, 2020’de en az 2 bin 891, 2021’de en az 2 bin 611 olmak üzere toplam 41 bin 738 kişinin yaşam hakkı ihlal edildi.

 

Tanrıkulu’nun hazırladığı raporda şu başlıklar öne çıktı:

 

KADIN CİNAYETLERİ

 

2002-2021 yılları arasında Türkiye’de en az 7 bin 71 kadının yaşam hakkının ihlal edildiği belirtilen raporda, kadın cinayetlerine ilişkin veri sorunu yaşandığı vurgulanarak, “Bu bakımdan erkek şiddeti sonucu öldürülen kadınların tam sayısına güvenilir biçimde erişmenin (mevcut durumda) mümkün olmadığını belirtmek önemlidir. Tespit edilebilen kadın cinayetlerine kaza ya da intihar süsü verilen vakalar dahil değildir. Bu nedenle her rakamsal verinin önünde geçen ‘en az’ ibaresi önemlidir” denildi.

 

Rapora göre; 2002’de 66, 2003’te 83, 2004’te 164, 2005’te 317, 2006’da 663, 2007’de bin 11, 2008’de 806, 2009’da 198, 2010’da 217, 2011’de 257, 2012’de 165, 2013’te 237, 2014’te 294, 2015’te 303, 2016’da 328, 2017’de 409, 2018’de 440, 2019’da 474, 2020’de 300, 2021’de 339 olmak üzere toplam 7 bin 71 kadın katledildi.

 

ÇOCUK YAŞAM HAKKI İHLALLERİ

 

2011-2021 yılları arasında Türkiye’de en az 6 bin 249 çocuğun yaşam hakkının ihlal edildiği belirtiler raporda, bu konuya ilişkin şu tespitlere yer verildi:

 

“Çocukların yaşam hakkı konusunda Gündem Çocuk Derneği’nin kurulduğu 2011 yılından öncesine ilişkin sağlıklı veri bulunmamaktadır. 2018’den sonra ise yaşam hakkı ihlallerinin azalması ve veri bulunmaması, çocukların (başta yaşam hakkı olmak üzere) haklarına saygı gösterilmesinden daha çok korunmalarından değil, bu konuda çalışan Gündem Çocuk Derneği’nin KHK ile kapatılmasından kaynaklanmaktadır.”

 

NEFRET CİNAYETLERİ

 

2002-2021 yılları arasında Türkiye’de en az 125 kişi nefret cinayeti işlendiği belirtilen raporda, “Nefret suçlarının sadece cinsel yönelim ile ilgili olduğu yönündeki genel kanının aksine, son dönemde Kürtlere, mültecilere yönelik saldırıların da bu bağlamda değerlendirilmesi gerekmektedir. Örneğin batı illerinde mevsimlik tarım işçilerine düzenlenen saldırılar ya da Temmuz 2021’de Konya’da Dedeoğulları Ailesi’ne yönelik katliam ‘nefret suçları’ başlığı altında ele alınmıştır” denildi.

 

İŞ CİNAYETLERİ

 

Rapora göre; 2002-2021 yılları arasında en az 28 bin 577 işçi ‘önlenebilir sebeplere rağmen’ yaşamını yitirmiştir. 2002’de 146, 2003’te 811, 2004’te 843, 2005’te bin 96, 2006’da bin 601, 2007’de bin 44, 2008’de 866, 2009’da bin 171, 2010’da bin 454, 2011’de bin 710, 2012’de 878, 2013’te bin 235, 2014’te bin 886, 2015’te bin 730, 2016’da bin 970, 2017’de 2 bin 6, 2018’de bin 797, 2019’da bin 736, 2020’de 2 bin 427, 2021’de 2 bin 170 olmak üzere toplam 28 bin 577 işçi yaşamını yitirdi.

 

SOKAĞA ÇIKMA YASAKLARI

 

Raporda, Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) verilerine göre, sokağa çıkma yasaklarının süresiz ya da gün boyu uygulanmaya başlandığı ilk tarih olan 16 Ağustos 2015’ten 1 Ocak 2020 tarihine kadar geçen süre içerisinde toplam 11 il ve en az 51 ilçede resmi olarak tespit edilebilen en az 381 kez sokağa çıkma yasağı ilan edildiği kaydedildi. Buna göre; Diyarbakır’da 214 kez, Mardin’de 60 kez, Hakkari’de 23 kez, Şırnak’ta 13 kez, Bitlis’te 29 kez, Muş’ta 7 kez, Bingöl’de 7 kez, Tunceli’de 6 kez, Batman’da 6 kez, Elazığ’da 2 kez ve Siirt’te 14 kez sokağa çıkma yasağı uygulandı.

 

11 Ağustos 2017 tarihinden 1 Ocak 2020 tarihinde kadar Hakkari’nin Şemdinli ve Bitlis’in Hizan, Güroymak, Mutki, Tatvan ve merkez ilçelerine bağlı çeşitli köy ve mezralarda belirli saat sınırları içinde en az 23 kez sokağa çıkma yasağı ilan edildi.

 

TİHV verilerine göre; 16 Ağustos 2015 ile 16 Ağustos 2016 tarihleri arasında (sadece resmi sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş zaman dilimleri içerisinde ve bu kapsamdaki bölgelerde) en az 321 sivilin yaşamını yitirdiği saptandı. Bu kişilerden 79’nun çocuk, 71’nin kadın, 30’nun da 60 yaşın üzerinde olduğu; en az 73 kişinin, sağlığa erişim hakkından yoksun bırakılmaları nedeniyle yaşamını yitirdiği belirlendi.

 

Raporda, Cumhuriyet tarihin en kitlesel eylemlerini içerdiği Gezi Parkı eylemleri ile 15 Temmuz darbe girişiminde hayatını kaybedenlere de ayrı bir başlık açıldı ve Gezi Parkı eylemleri sırasında yaşamını kaybedenler şöyle sıralandı:

 

 

İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE

 

2002-2021 yılları arasında en az 30 bin 446 kişinin işkence ve kötü muameleye uğradığının belirtildiği raporda, işkence mağdurlarının tedavisi amacıyla çalışan TİHV Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi çalışmaları konusunda düzenli olarak yayınlanan 2020 raporuna atıf yapılarak şunlar kaydedildi:

 

“Rapora göre; işkence ve kötü muamele gördüğü için TİHV’e başvuranların yaşı 5’ten başlıyor, 70’e ulaşıyor. Rapor, insan hakları ihlalleri ile Kürt sorunu arasındaki ilişkiyi ortaya seren veriler de sundu. Buna göre; Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi doğumlular Türkiye nüfusunun yüzde 24,6’nı oluştururken işkenceye maruz kalanlar içinde bu bölgede doğanların oranı yüzde 62,6 oldu.

 

2020 yılında 572 kişi (yüzde 94,6) işkence ve diğer kötü muameleler nedeniyle, 2 kişi (yüzde 0,3) işkence ve diğer kötü muamele dışında kalan ağır insan hakları ihlalleri nedeniyle, 31 kişi (yüzde 5,1) işkence görenin yakını olarak TİHV’e tedavi, rehabilitasyon ve belgeleme talebiyle başvurdu.

 

Başvuruların 12’sinde (yüzde 2), yaşanan veya tanık olunan işkence sürecinin Türkiye dışında gerçekleştiği tespit edildi. Başvuruda bulunanların yüzde 62,5’ini erkekler, 36,5’ini kadınlar, yüzde 1’ini LGBTİ ’lar, yüzde 3,4’ünü 18 yaş altındakiler oluşturdu. TİHV’e 2020 yılında başvuran ve Türkiye’de işkence gören 562 kişinin 507’si (yüzde 90,2) siyasi düşünce, kimlik veya eylemleri nedeniyle gözaltına alındıklarını belirtti.”

 

DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

 

Raporda, AKP iktidarı boyunca binlerce kişinin düşünce ve ifade özgürlüğüne müdahale edildiği savunuldu. 12 Eylül döneminde başlayan basını sermayenin kontrolüne alma çabalarının AKP döneminde ivme kazandığı, etik değerlerin yok edildiği belirtilen raporda şu istatistiklere yer verildi:

 

“Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın verilerine göre; 2021 yılında en az 130 davada 250 gazeteci haberleri nedeniyle yargılandı. En az 50 gazeteci, gazetecilik faaliyeti nedeniyle gözaltına alındı. RTÜK, 71 kararla televizyonlara 21 milyon 500 bin lira idari para cezası verdi (23’ü Halk TV, 21’i TELE 1, 15’i Fox TV, 8’i KRT, 4’ü Habertürk).

 

Basın İlan Kurumu, Cumhuriyet, Evrensel, Birgün ve Sözcü başta olmak üzere gazetelere 115 gün ilan kesme cezası uyguladı. Türkiye, Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün ‘2021 Dünya Basın Özgürlüğü’ endeksinde 180 ülke arasında 153. sırada yer alıyor. 2020 yılında 154. sırada yer alan Türkiye’nin bir sıra ilerlemesi ise ‘basın özgürlüğü’ konusundaki gelişmelerden değil, Belarus’un beş basamak birden gerilemesinden kaynaklandı.

 

2002-2021 yılları arasında Türkiye’de en az 836 gazeteci tutuklandı. Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın verilerine göre 34, Bağımsız Gazetecilik Platformu verilerine göre ise 59 gazeteci halen cezaevinde bulunuyor. 2002 yılından sonra tutuklanan ve değişik sürelerle cezaevinde kalan 836 gazeteci söz konusudur. Bu konuda basın örgütlerinin verileri arasında farklılık bulunmaktadır.”



İlgili konular

akp

Doğu ve Güneydoğu anketinde halktan AKP'ye: Artık yeter!

8 ay önce

Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi'nin son raporuna göre doğu ve güneydoğudaki yurttaşlara göre en büyük sorun yüzde 76,3'le ekonomik kriz ve işsizlik olurken, halkın yüzde 64,9'u erken seçim istiyor....Devamını oku